In het algemeen is iemand aansprakelijk als hem of haar iets te verwijten valt. Of zoals in Burgerlijk Wetboek staat "als iemand tegenover een ander een onrechtmatige daad pleegt." Bij verkeerssituaties is dit veelal snel duidelijk, bijvoorbeeld bij geen voorrang verlenen, uit parkeerstand wegrijden e.d.

Ook een werkgever kan tekort schieten in het nemen van voorzorgsmaatregelen, deze nalatigheid leidt dan ook tot een verwijt en daardoor tot schuld (aan het ontstaan van het ongeval en letsel).

Bij medische aansprakelijkheid is uitgebreid onderzoek en bestudering van (medische) gegevens nodig alvorens de conclusie getrokken kan worden dat een behandelaar aansprakelijk is (zie medische aansprakelijkheid).

Burgerlijk Wetboek en Jurisprudentie
In het Burgerlijk Wetboek (BW of NBW van na 1994) wordt in boek 6, artikel 95 t/m 109, 162 t/m 166 en 169 t/m 183 aansprakelijkheid en vergoeding van schade beschreven.

Echter, in de loop der jaren heeft de rechter zich over vele aansprakelijkheidszaken gebogen en daarover uitspraken heeft gedaan. Deze uitspraken, jurisprudentie genaamd, vormt de leidraad voor beoordeling van zaken.